Handige links:
- Foto's ZXZW 2008
- Terugblik ZXZW 2008

Van 14 tot 21 September vond in Tilburg wederom het Zuid bij Zuid-West (ZXZW) festival plaats. Een vier jaar geleden begonnen als een underground punk/hardcore/electro festival, is het inmiddels uitgegroeid tot een cultuur-festival dat de gehele binnenstad omvat. Een week lang konden bezoekers genieten van muziek, film, theater, dans en visuele kunsten op bijna 40 verschillende locaties.

In de korte tijd van haar bestaan heeft het festival ook internationaal de nodige faam verworven. Duitse, Franse en zelfs Amerikaanse muziekmedia hebben het festival inmiddels in de armen gesloten en ook de bezoekers hebben er soms een lange reis op zitten om te genieten van wat Tilburg te bieden heeft.

Al met al zorgt het  een week lang voor een unieke sfeer in ons eigen Tilburg. Zeker in het weekeinde, wanneer er de hele dag door optredens plaatsvinden. Of zoals een toevallige passant opmerkte; “Je hebt ook echt van alles in Tilburg”, terwijl ze enigszins verrast rondkeek naar zo veel cultuur-geweld.

Alle hoogtepunten van ZXZW benoemen is een onmogelijke opgave, maar voor hen die geen idee hebben waar het hele feestje over gaat, lichten we er graag een aantal uit.

Maandag:
De eerste dag beginnen we met de dansvoorstelling van Vloeistof . Setting; bioscoopzaal. Op de stoeltjes met de stickers mag u zitten, op de anderen niet. Dank u voor uw medewerking. Dat belooft wat...

En inderdaad, de dansvoorstelling gaat langs, over, onder en op de stoeltjes. Soms wordt hierbij fraai gebruik gemaakt van het aanwezige bioscoopscherm. Zo lopen de dansers met camera’s door de zaal en lijken opnamen te maken die scherp kloppen met de beelden op het bioscoop-scherm, ware het niet dat op de getoonde (en eerder opgenomen) beelden alleen de artiesten en niet het publiek in de zaal zitten. Vindingrijk en erg interessant.

En dan is er gelukkig ook nog tijd om een stukje van Shining te bewonderen. Dat dit Noorse Jazz/metal gezelschap de nodige naam gemaakt heeft getuige de goedgevulde Batcave (013). Jazz en metal? Vaak is in dit soort ongebruikelijke combinaties ‘het geheel niet groter dan de som van de onderdelen’, zoals het gezegde gaat. Shining is een aangename uitzondering en laat de stijlen moeiteloos samensmelten. Eervolle vermelding voor de frontman die afwisselend de gitaar, zang, saxofoon en een naamloze (we hebben het nagevraagd) electronische fluit-constructie voor zijn rekening neemt.

Dinsdag:
De ongebruikelijke dansvoorstelling van maandag smaakte naar meer, dus vandaag melden we ons bij de NWE Vorst voor een optreden van Ivo Dimchev. En hoe moeten we deze man nu omschrijven? Het ZXZW programmaboekje rept over ‘fysiek theater’. Dat dekt maar ten dele de combinatie van zang, beweging, dramatiek en acting van de als semi-travestiet opgemaakte Bulgaar. Het geheel is tamelijk bevreemdend, maar blijft op een evenzo vreemde manier van begin tot eind fascinerend.

De foto’s zeggen in dit geval meer dan we in woorden kunnen pakken.
Een stuk minder shockerend maar zeker niet minder interessant is het Sun Ra Arkestra dat iedere avond een optreden in Paradox verzorgd. Ooit was dit het orkest van wijlen Le Sony’r Ra (Sun Ra),die wordt gezien als een van de voornaamste vernieuwers in de jazz-muziek. Het inmiddels legendarische Sun Ra Arkestra gaat echter ook zonder hun overleden bandleider door. Geen kleine prestatie als je bedenkt dat het oudste lid inmiddels tegen de 85 jaar zit.

De pure kwaliteit van zowel de muziekanten als de composities is ook voor de leek onmiskenbaar. Zelfs voor een beperkte jazz-kenner als ikzelf had optreden nog best een uurtje langer door mogen gaan...

Woensdag:
Ook de woensdag beginnen we in de NWE Vorst, en wel met Sonia Si Ahmed, ooit een dansacademie-studente hier in Tilburg. Het programmaboekje schetst het als een diep doordachte voorstelling en noemt zelfs ‘physical research’ als de basis voor het geheel. Aan mij gaat het allemaal nogal voorbij.  ‘Wat zou het leuk zijn weer kind te zijn en ongegeneerd met blokken en papier te kunnen spelen’ is wat er vooral in me opkomt. Lijkt me leuk om weer eens te doen en toegegeven; een minuutje of vijf leuk om te zien.
Een kort bezoekje aan de Batcave voor Toy levert dan weer een positieve verrassing op. Twee knoppendraaiers annex DJ’s die een mix van electro en blije-kinderserie-deuntjes neerzetten. Zodra je over de eerste glimlach heen bent zit het eigenlijk ook nog best goed in elkaar.

Highlight van de dag komt later in de Cul de Sac. Tram is een collectief Belgen dat nog wel eens wordt vergeleken met een instrumentale Mars Volta (voor de kenners). Die vergelijking gaat niet eens zo heel ver scheef. De band speelt een interessante set met veel stuwend gitaar-werk. De stoner-rocker in mij is er blij mee.

Donderdag:
Een wat latere start vandaag. Botborg in Cul de Sac is het eerste aan de beurt. Een toch behoorlijk gevulde kroeg zit gebiologeerd te staren naar een beamer-projectie waar hier en daar rare kleurpatronen over schieten. De daders blijken twee laptop-toveanaars, die ook voor het geruis en gekraak (muziek?) in de achtergrond zorgen. Als het je lukt de eerste vlucht-reflex te onderdrukken is het best psychedelisch.

The Hong Kong Dong... ja, we zijn aangetrokken tot rare bandnamen, dus deze kunnen we niet laten schieten. Het front-duo van dit orkestje blijkt het kroost van de tekenaar en allround artiest Kamagurka te zijn. Of dat verder nog iets wil zeggen laten we aan de biologie-fanaten, maar muziekaal klinkt het allemaal heel aardig.

Vrijdag:
De eerst act die we op vrijdag bezoeken is gelijk een van de meer memorabele optredens van het festival. Eva Meyer Keller past zo ongeveer alle denkbare manieren om iemand aan zijn einde te doen komen (bij voorkeur zo gruwelijk mogelijk) toe op aardbeien. Van vergassing tot de brandstapel, van vierendelen tot verhangen. Het concept is bij verdere gedachte een tikje morbide, maar de gortdroge manier waarop de Duitse dame een aardbei van zijn ‘ huid’ ontdoet en met zout overgiet werkt toch vooral op de lachspieren. Het concept is simpel, maar blijft van begin tot eind boeiend om te zien. Biologie voor beginners: het is mogelijk aardbeien te electrocuteren...
Verder lichten we er op de vrijdag ook nog even een tweetal bands in Little Devil uit. Te beginnen met Agents of Abhorrence. Dat het niet allemaal goed kan zijn op ZXZW bewijzen deze heren. Ze spelen twintig minuten te kort, maar nog steeds tien minuten te lang.

We waren er dan ook vooral voor Blacklisted. Het boekje stelde dat alle hardcore fans gek zouden gaan voor dit bandje en dat ze overal tenten platspelen. De verwachtingen zijn hoog gespannen. Tevergeefs, want het blijft vandaag wel heel tam in de Devil. Slecht klinkt het zeker niet, maar wie op een herhaling van ZXZW 2006 hoopte, toen de hardcore-mannen van Rise and Fall de Little Devil grondig verbouwden, komt ernstig bedrogen uit. Edoch, het kan niet altijd kaviaar zijn...

Zaterdag:
Als we dan een keer overdag door de stad lopen blijkt dat Knitta haar werk ook al grondig heeft gedaan. Een ongebruikelijk collectief dat het tot haar taak heeft gemaakt de dagelijkse stadsgezichten wat op te fleuren met een brijwerkje. Verkeerspalen, afzetpaaltjes en andere attributen zijn ineens voorzien van een kleurrijke trui. Het zal wat verbaasde blikken hebben veroorzaakt...

Starving Weirdos in het Duvelhok is een van die bands die ZXZW zo boeiend maken. Een band waar we nog nooit van gehoord hebben , met muziek die ook niet in een paar woorden te omschrijven is, maar wel voor een volgepropt zaaltje. Die ‘met z’n allen nieuwe dingen ontdekken’  sfeer is best bijzonder. Met het programma-overzicht in de hand van de ene verrassing naar de andere.  Overigens vertonen in het Duvelhok ook een groot scala beeldende artiesten hun werk. Een rondje langs de stands is zeker de moeite waard.

Een van de highlights van het festival volgt pas een stukje later op de avond. Tussen een aantal optredens door belanden we even in de Batcave voor een welverdiend pilsje. Daar is op dat moment Koonda Holaa bezig. Een Amerikaanse Tsjech genaamd Kamilsky die alleen met een gitaar, een laptop en een aantal sets knopjes een sound neerzet die van begin tot eind blijft boeien. Gecombineerd met de diepe stem van Kamilsky kan ik me tijdens het optreden niet aan een soort Johnny Cash vibe ontrekken.

Dat waren maar een paar voorbeelden uit een bijzonder brede line-up. Om te zeggen dat ZXZW voor elk wat wils biedt is wel heel optimistisch, maar voor hen met een wat bredere culturele interesse valt er een hoop te genieten en te ontdekken. Volgend jaar weer!